30 Mart 1863 tarihli Padişah fermanı ile “aceze-yi eytam ve etfal-i müslimenin talim ve terbiyeleri için” Cemiyet-i Tedrisiye- i İslamiye (İslam Okutma Kurumu) adlı bir cemiyet kuruldu. Cemiyetin kurucuları; Maliye Nazırı Yusuf Ziya Paşa, Gazi Ahmet Muhtar Paşa, Vidinli Tevfik Paşa, Hariciye Nazırı Sakızlı Esat Paşa ve Trabzonlu Ali Naki Efendi’dir.

Cemiyetin ilk çabası Kapalı Çarşı’daki esnaf çıraklarına boş vakitlerinde okuma,yazma ve sosyal bilgiler öğretmekti. Bu amaçla Beyazıt’ta Simkeşhane’deki Valide Mektebi (Ümmet-ül Hatun Mektebi) onarılarak öğretime açıldı (1865). Okul esnaf çırakları ile devlet dairelerinde çalışan memur ve katipler arasında ilgi uyandırdı. Öğrenci sayısının çoğalması üzerine Aksaray’da Çakırağa Camii karşısındaki Ebubekir Paşa Mektebi de öğrenime açıldı ve 1873’te Darüşşafaka’nın öğretime başlamasına dek Cevdet Efendi’nin yönetiminde hizmet gördü. 1873’te Maarif Nazırı (Bakanı) Münif Paşa’nın emri ile Valide Mektebi’ndeki öğretime son verildi.

Cemiyet kurucuları yetenekli ve yoksul kız ve erkek İslam çocuklarına daha yüksek düzeyde eğitim ve öğretim olanakları sağlayabilmek için çalışıyorlardı. O sırnee Militaire de la Fleche adlı okulun planlarını, programını, ders kitaplarını hatta öğrenci elbiselerini biada Paris elçiliğinden İstanbul’a dönen Sakızlı Esat Paşa, Paris yakınlarındaki Prytale birlikte getirmiştir. Bunlar cemiyet üyelerince benimsenerek Darüşşafakat-ül İslamiye kuruldu.

Yeni okulun binasının da Yavuz Selim ile Fatih Camileri arasında yapılması kararlaştırıldı. Fatih semtinde bulunan arsa devrin Padişahının bağışlarıyla satın alınmış, okul binasının projesi Dolmabahçe Sarayı’nın mimarı Balyan Efendi tarafından hazırlanmıştı.

Okul binasının yapımı, 14 Ağustos 1868’de başladı, 17 Haziran 1873’te bitirildi. Okulun adı 3 Ocak 1873’te Darüşşafaka olarak değiştirildi. 28 Haziran 1873’te derslere başlandı. İlk mezunlarını 1881 yılında verdi.

Okulun giderek mali olanaksızlıklar nedeniyle kötülemesi ve geleneksel disiplin anlayışına tepki gösteren Darüşşafaka öğrencileri okul müdürü Hüseyin Paşa’yı şikayet amacıyla Babıali’ye yürüdüler ve bunda bir başkaldırı gören II. Abdülhamid Darüşşafaka’yı Maarif Nezaretine bağladı.

“Hürriyet”in ilanından kısa bir süre sonra toplanan bir grup Darüşşafaka mezunu 8 Ağustos 1908’de Darüşşafaka Mezunin Cemiyeti (Darüşşafakalılar Derneği) adıyla bir dernek kurdular. Darüşşafaka mezunları daha sonra Cemiyet-i Tedrisiye-i İslamiye’nin yeniden kuruluşuna öncülük ettiler ve daha sonra da Okulun yönetimini Maarif Nezaretinden geri aldılar.

Darüşşafaka Terbiye Bedeniye Kulübü (Darüşşafaka Spor Kulübü Derneği) kuruldu.

26 Nisan 1935’te Cemiyet-i Tedrisiye-i İslamiyenin adı Türk Okutma Kurumu olarak değiştirildi.

3 Ocak 1953’te Türk Okutma Kurumu adı Darüşşafaka Cemiyeti olarak değiştirildi.

1955-1956 öğretim yılı, Özel Darüşşafaka Lisesi tarihinde bir dönüm noktasıdır. Bu öğretim yılında Darüşşafaka Lisesi’nde yabancı dille öğretim başlamıştır. Orta ve lise sınıflarında Fen ve Matematik dersleri İngilizce olarak okutulmaya başlanmıştır.

1964-1977 arasında okula sadece yetenekli yetimler değil, analı-babalı yoksul çocuklar da (%50 oranında) alınmış, ancak bu uygulama 1977-78 öğrenim döneminde kaldırılmıştır.

1971-1972 öğretim yılından itibaren de okula kız öğrenciler alınmaya başlanarak, tarihi binanın yapısında somutlaşan ancak o günün koşullarında uygulanamayan, hem erkek, hem de kız öğrencilerin yatılı eğitim görmesi esasına göre karma eğitim sistemine geçilmiştir.

Darüşşafaka Lisesinde 1993-94 öğrenim yılı Maslak’taki yeni kampüste başladı. Değil lise düzeyinde yüksek okul düzeyinde bile bir örneği bulunmayan yeni kampüs, eski binanın satışıyla birarada yeni bir dönemin başlangıcı oldu.

Ayrıca Darüşşafaka Çetin Berkmen Sosyal Tesisleri örnek spor kompleksiyle Darüşşafaka Spor Kulübünün eski başarılı günlerine dönüşünün yolunu açtı.

Bağış potansiyelini arttırmak ve mali olanakları yüksek insanlarımıza bağışları karşılığında kaliteli bir yaşam ve huzurlu bir birliktelik sağlamak amacıyla Darüşşafaka Yakacık Sitesi hizmete açıldı.

Darüşşafaka’nın öyküsü bitmedi, devam ediyor, edecek.

Darüşşafaka, Osmanlı İmparatorluğu’ndan Türkiye Cumhuriyeti’ne bir hayır kurumu tarafından açılan ilk özel okul olarak miras kalmıştır.

Darüşşafaka, Yoksul ve yetenekli Türk ve İslam çocuklarına öğretim olanakları sağlaması bakımından İlk Halk Okuludur.,

Darüşşafaka, tarihi “Eski Bina”nın projesinin esasını oluşturan hem erkek hem de kız öğrencilerin yatılı eğitim görmesine dayanan karma eğitim anlayışıyla bir öncüdür.

Darüşşafaka’nın bütün tarihi boyunca, öğrencilerin giyim, barınma, yemek ve kitap masrafları, sağlık hizmetleri dahil tüm ihtiyaçları Darüşşafaka Cemiyeti tarafından karşılanır. Ayrıca okulumuzdaki her öğrenciye her ay belirli miktarda cep harçlığı verilmektedir.

Öğrencilerin sağlık kontrolleri okul revirinde ve ilgili sağlık kurumlarında yapılmaktadır. Okul bünyesinde; dahiliye, diş, kulak-burun-boğaz, cilt doktorları olmak üzere dört uzman doktor ve üç hemşire görev yapmaktadır. Ayrıca bir göz hastalıkları uzmanı da mevcuttur.

Okulumuzda, öğrencilerimize iyi bir öğrenim vermenin yanı sıra onları hayata hazırlamak ve kültürel yönden zengin kılmak bakımından sosyal etkinliklere de önem verilmektedir. Bu nedenle tiyatro, müze, inceleme, kitap fuarı, piknik gezileri yapılmaktadır.

Rehberlik servisimiz beş danışman öğretmenle grup çalışmaları, bireysel görüşmeler yaparak öğrencilerimizin her türlü sorunlarıyla ilgilenmekte, Ergenlik Dönemi Psikolojik Sosyal Gelişim, Duyguların İfadesi gibi seminerler, paneller konferanslar düzenleyerek öğrencilere bir çok konuda yardımcı olmaktadır.

Okulumuzda sportif faaliyetler yaygın şekilde sürdürülmektedir. 150 okul, 200 kulüp lisanslı öğrencimiz vardır. Yedi dalda (voleybol, basketbol, futbol, eskrim, hentbol, atletizm, izcilik çalışmaları yapılmakta, modern spor salonlarımızda geleceğin bir çok başarılı sporcusu yetiştirilmektedir.

Öğrencilerin laboratuarlarda tek tek deney yapabilmeleri için çeşitli olanaklar sağlanmıştır. Böylece öğrenciler, kişisel çalışmalarının sonuçlarını kendileri bulmakta ve izlemektedirler.

Öğrencilerimiz mezun olduktan sonra da okulla ilişiği kesilmemekte, Üniversiteyi kazanan her öğrenciye okulu bitirene kadar burs verilmektedir. Kazanamayan öğrencilere ise iş imkanı sağlanmaktadır.

Darüşşafaka da görgü, kültür ve sağlam karakterin yanında başarı esastır. Her yıl Üniversite sınavındaki başarı oranımız artmaktadır.

Darüşşafaka’da halen 181 kız 401 erkek olmak üzere toplam 582 öğrenci eğitim görmekte ve yüksek tahsillerine devam eden öğrencilere de burs ve diğer yardımlarla destek sağlanmaktadır. Bu yolla Başbakanlık ve Bakanlık müsteşarlarından diğer üst düzey bürokratlara, uluslararası ödül kazanmış bilim adamı ve sanatçılardan yüzlerce doktor, hukukçu, mimar ve mühendise, iktisatçı ve özel sektör müteşebbislerine hayat vererek onları yaşatan kutsal bir yuva olmuştur.

Darüşşafaka ailesi başta Darüşşafaka Cemiyeti ve Darüşşafaka Eğitim Kurumları olmak üzere Darüşşafakalılar Derneği ve Darüşşafaka Spor Kulübü Derneği'nden oluşmaktadır. Bu dört unsura şimdi Yakacık Bağışçılar Sitesi de katılmıştır. Bu kuruluşlar arasında sıkı bir bağ mevcuttur ve tümünün amacı Darüşşafaka’nın adını her alanda yüceltmeye çalışmaktır.

Bu aile, çeşitli sosyal, kültürel ve sportif etkinliklerle Darüşşafakalılık Ruhu'nu genç nesillere aktarmaya uğraşmaktadır.